برای ارزیابی تغییر پارامترهای اقلیمی در ایستگاه زنجان، خروجی مدل-های گردش عمومی جو در دوره 2030-2011 با استفاده از مدل LARS-WG ریز مقیاس شدند. به منظور پیش بینی پارامترهای موردنظر در دوره 20ساله آینده (2030-2011)، مدل براساس 2 سناریوی A2 و B1 برای 2 مدل گردش عمومی جو EMPEH5 و HADCM3 اجرا گردید و مدلی که حداقل اختلاف را نسبت به میانگین نتایج کلی تمام حالت ها دارا بود به عنوان مدل مناسب انتخاب و تحلیل های لازم بر روی نتایج آن صورت پذیرفت. پس از انتخاب مدل گردش عمومی جو و سناریوی منطبق تر با شرایط اقلیمی منطقه، خروجی های مدل منتخب با دوره پایه مورد مقایسه قرار گرفتند تا روند تغییرات آن ها مشخص گردد. نتایج حاکی از افزایش دماهای کمینه و بیشینه (4/0 درجه سانتیگراد)، تعداد روزهای خشک (7 روز) و تعداد روزهای داغ (11 روز) است. همچنین نتایج کاهش میانگین بارندگی (4/11 میلیمتر)، تعداد روزهای تر (4روز) و تعداد روزهای یخبندان (5 روز) را در دوره اقلیمی آینده نشان میدهد.

تبخیرـ تعرق پتانسیل یک پارامتر مهم هواشناسی کشاورزی است و برآوردهای قابل اطمینان از تبخیر- تعرق پتانسیل برای مدیریت آبیاری، تخصیص منابع آب، مدیریت مصرف و تقاضا، طراحی و مدیریت زیر ساختهای منابع آب و ارزیابی چرخه آب، عاملی حیاتی است. به دلیل محدودیت روشهای ایستگاهی، تاکنون الگوریتم های مختلفی برای استخراج تبخیر-تعرق پتانسیل از تصاویر ماهواره ای توسعه داده شده است. هدف از این مقاله ارزیابی دقت محصول تبخیر-تعرق از تصاویر سنجنده مادیس در یک دوره آماری 2000 الی 2012 بر فراز استان زنجان می باشد. بدین منظور تبخیرـ تعرق پتانسیل با گام زمانی روزانه از روش پنمن مانتیث فائو در چهار ایستگاه سینوپتیک استان زنجان طی دوره آمار محاسبه گردید و سپس با استفاده از شاخص های آماری با نتایج حاصله از محصول تبخیر-تعرق سنجنده مادیس مورد مقایسه وارزیابی قرار گرفت. کلیه عملیات آماده سازی و پردازش لازم برروی تصاویر مادیس با استفاده از نرم افزار مطلب MATLAB صورت گرفت. نتایج بررسی ها نشان داد که محصول سنجنده مادیس (MOD16A2) میزان تبخیر تعرق پتانسیل را در تمامی ایستگاه های استان زنجان به جز ایستگاه خرم دره کمتر از میزان محاسبه شده به روش پنمن مانتیث فائو برآورد می کند. بطوریکه مقدار تبخیر-تعرق در ایستگاه های خدابنده، زنجان و ماهنشان به ترتیب به میزان 19.10-، 55.10- و 68.3- میلیمتر در طی هشت روز کمتر براورد گردیده است و در ایستگاه خرمدره ETp به میزان 57.0+ بیش براورد داشته است. همچنین ضرایب همبستگی بدست آمده از ایستگاههای خدابنده، خرمدره، زنجان و ماهنشان بین محصول ماهواره ای و تخمین ایستگاهی برابر 77.0، 78.0 ، 74.0 و 78.0 بود که در مجموع باتوجه به ضرایب همبستگی بالا می توان گفت محصول ماهواره ای تبخیر-تعرق در مناطق فاقد آمار قابل استفاده است.

به منظور بررسی رویش ارتفاعی و قطری Populus nigra در یک فصل رشد، از هشت توده ی تبریزی استان کرمانشاه و چهار توده ی زنجان؛ 36 درخت انتخاب و قلمه گیری شد و در شرایط یکسان محیطی و در قالب طرح آزمایشی بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در عرصه مجتمع تحقیقاتی البرز کرج کاشته شدند. در طی یک فصل رویش در شش دوره ی زمانی، ارتفاع و در دو دوره ی زمانی، قطر یقه کلیه نهال ها اندازه گیری شد و بر اساس آن رویش ارتفاعی و قطری محاسبه شد. نتایج نشان داد که بین توده ها از نظر میزان رویش ارتفاعی در دوره های زمانی مختلف در یک فصل رویش اختلاف معنی دار وجود ندارد، ولی بین دوره های زمانی تفاوت معنی دار دیده شد. مقایسه بین میانگین قطر توده های دو استان، نشان دهنده ی نبود اختلاف معنی دار بین توده های تبریزی است ولی بین دوره های زمانی از لحاظ میزان رویش قطری اختلاف معنی دار (در سطح 1%) مشاهده شد. در مجموع نتایج اندازه گیری پارامترهای رویشی نشان داد که گونه تبریزی در دو استان، عملکرد رویشی نسبتاً یکسانی را در طی یک فصل رشد داشتند.

امروزه افزایش جمعیت و در نتیجه نیاز بیشتر به تامین غذا و مواد خام اولیه کافی، باعث تخریب منابع طبیعی و زیست بوم ها در بسیاری از کشورهای جهان و از جمله ایران گردیده است که شدت تخریب بر حسب موقعیت جغرافیایی و وضعیت آب و هوایی مناطق متفاوت است. در این میان بهره برداری مناسب از منابع آبی به خصوص سیلاب ها می تواند در کاهش اثرات این گونه تخریب ها و کمک به تامین غذا و بهبود محیط زیست نقش مهمی داشته باشد. در این بررسی سعی بر آن است تا تاثیر پخش سیلاب بر تغییرات پوشش و تولید گیاهی در پهنه پخش سیلاب دشت سهرین- قره چریان زنجان طی سال های 1378-1382 ارایه گردد. این دشت به فاصله 25 تا 35 کیلومتری شهر زنجان و در شمال غربی آن و در بین رودخانه های سهرین و قره چریان قرار گرفته و به طور عمده مشتمل بر اراضی دیم، آیش و دیم رها شده می باشد. در انجام این بررسی، میزان بده ورودی سیلاب به پهنه پخش، با استفاده از اندازه گیری سرعت و ارتفاع سیلاب های ورودی در ایستگاه آب شناسی موجود اندازه گیری گردید. 16 ترانسکت ثابت در چهار قطعه پهنه پخش و شاهد جهت انجام بررسی تغییرات کمی و کیفی پوشش گیاهی مستقر، و با به کارگیری روش برخورد خطی تغییرات درصد تاج پوشش گیاهی، خاک لخت و پوشش مرده بر روی خاک همراه با وزن تولید گیاهی سرپا با استفاده از روش قطع و توزین اندازه گیری شد. نتایج به دست آمده از این بررسی نشانگر افزایش درصد پوشش گیاهی از 22.22 به 56.18 در مجموع قطعات پهنه پخش در سال های مورد مطالعه است. همچنین درصد خاک لخت از 60.06 درصد در سال اول به 33.40 درصد در سال آخر مطالعه کاهش داشته است. مقدار تولید گیاهی سرپا نیز در سال آخر مطالعه در کل پهنه پخش 315 درصد نسبت به سال اول و 208 درصد نسبت به شاهد افزایش داشته است. بررسی های آماری با استفاده از آزمون t نشان داد که تغییرات درصد پوشش گیاهی در دو قطعه در سطح 5 درصد و یک قطعه در سطح یک درصد و نیز میانگین درصد پوشش گیاهی در پهنه پخش در سطح یک درصد نسبت به قطعه شاهد معنی دار بود. تغییرات درصد خاک لخت نیز در سه قطعه و میانگین پهنه پخش نسبت به شاهد در سطح یک درصد معنی دار بود. تغییرات تولید نیز در سال های ابتدایی مورد مطالعه نسبت به شاهد معنی دار نبوده ولی در سال های آخر مطالعه معنی دار گردید. این امر نشان می دهد که وضعیت پوشش گیاهی در پهنه پخش سیلاب رو به بهبود می باشد.

مگس میوه زیتون، Bactrocera oleae (Rossi)، از آفات مهم زیتون می باشد که از سال 1382 به کشور وارد شده است و هم اکنون حسب شرایط آب وهوایی، به محصول زیتون خسارت قابل توجهی وارد می نماید. در این تحقیق، در سال های 1384، 1386 و 1388 تعداد 22 رقم از ارقام خارجی و ژنوتیپ های بومی از نظر آلودگی به آفت مورد مقایسه قرار گرفتند. برای سنجش میزان آلودگی ارقام از ابتدای سخت شدن هسته میوه زیتون تا زمان برداشت، از میوه های ارقام مورد بررسی در سه تکرار به تعداد 20 تا 50 میوه و در سه تا هفت نوبت به طور تصادفی نمونه برداری و در آزمایشگاه نسبت به تعیین آلودگی آن ها به لارو، شفیره و دالان تغذیه لارو آفت اقدام شد. مجموعا 150-60 میوه از سه تکرار، در آزمایشگاه با استرئومیکروسکوپ بررسی شد. با استفاده از فرمول Sqrt (x + 0.5) تبدیل داده انجام گرفت و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی توسط نرم افزار SAS 9.0 آنالیز شد. نتایج حاصل نشان داد که از بین چهار رقم توصیه شده برای شهرستان طارم، رقم "Arbequina" از وضعیت مناسبتری برخوردار بود ولی سه رقم دیگر شامل"Konservolia"،"Zard" و "Koroneiki" به ترتیب با میزان متوسط 11.62، 13.74 و 7.56 درصد آلودگی در سال 1384؛ 3.23، 1.01 و 1.49 درصد آلودگی در سال 1386؛ و 10.03، 34.75 و 15.10 درصد آلودگی در سال 1388 جزو ارقام حساس طبقه بندی شدند. همچنین، ارقام "Lechin de sevilla" و "Manzanilla cacerena" جزو ارقام نسبتا مقاوم بودند.

روشهای بهره برداری از منابع آب سطحی چون رودخانه متفاوت است که هر کدام از این روشها دارای ویژگیهای خاص بوده و در شرایط متفاوت رودخانه و زمانهای برداشت، عملکردهای متفاوتی را از خود نشان می دهد که ارزیابی آنها در بهبود استحصال آب نقش موثری دارد. برای انجام این تحقیق ابتدا اقدام به جمع آوری داده های، اطلاعات و گزارشهای موجود گردید. برای ارزیابی وضعیت اجرا و مشاهده مستقیم سازه احداثی و آثار اقتصادی و اجتماعی آن اقدام به تهیه پرسشنامه گردیده و با انجام عملیات صحرایی این فرم ها برای روشهای مختلف تامین آب تکمیل شدند. در نهایت با جمع بندی اطلاعات بدست آماده از این فرم ها اقدام به انجام تجزیه و تحلیل های لازم و استخراج نتایج گردید. بر اساس نتایج بدست آمده از این تحقیق می توان گفت با فرض عدم محدودیت منابع آب، برداشت آب با احداث بندهای انحرافی ارزانتر از سایر روشها بوده و با توجه به سادگی سازه آن و آشنایی کشاورزان در اولویت قرار دارد در حالیکه برداشت آن توسط پمپ در رودخانه های اصلی که به علت دبی بالای رودخانه، عمق آبرفت و عرض زیاد رودخانه، احداث بند پر هزینه است، بهترین روش و در برخی مناطق تنها راه ممکن است. همچنین با توجه به محدودیت آورد سرشاخه های قزل اوزن و رود شور در فصول آبیاری و با توجه به موقعیت ژئومرفولوژی استان سدهای خاک کوتاه سازه های مناسب و در برخی مناطق تنها راه کنترل آبهای سطحی در سرشاخه هاست که با تعداد زیاد و پراکندگی مناسب می تواند آب مورد نیاز را در مساحتهای کوچک تامین نماید. بر اساس مقایسه هزینه واحد آب و هزینه ساخت روشهای مختلف تامین آب هیچ گونه هم بستگی معنی داری با احتمال قابل قبول بین میزان آب تامین شده و هزینه تامین آن وجود نداشته و عوامل طبیعی زیادی از قبیل میزان آورد رودخانه، موقعیت محل احداث سازه و موقعیت اراضی کشاورزی در این مورد موثر می باشند.

بررسی ها در سطح دنیا نشان می دهد که به رغم استفاده گسترده از شاخص فرسایندگی EI30 به عنوان بهترین شاخص فرسایندگی باران، در بسیاری از نقاط شاخص مزبور از اعتبار کافی برخوردار نبوده و ضروری است تا با توجه به شرایط جغرافیایی هر منطقه، بهترین شاخص فرسایندگی باران تعیین و بر اساس آن نقشه های دقیق فرسایندگی باران برای مدیریت صحیح و خردمندانه حوزه های آبخیز و اراضی کشاورزی تهیه شود. در این تحقیق 18 کرت رواناب و رسوب در دو تیمار شخم در جهت شیب و شخم عمود بر جهت شیب (هر یک با سه تکرار) در کاربری کشت گندم دیم، در سه طبقه شیب اراضی (12- 0، 20 - 12 و 40- 20 درصد) در ایستگاه پخش سیلاب سهرین در استان زنجان، احداث شدند. مقادیر رواناب و رسوب هر یک از کرت ها در 14 واقع بارش که منجر به ایجاد رواناب و تلفات خاک شده بود، پایش و اندازه گیری شد. اطلاعات شدت و مقدار رگبارها نیز با استفاده از باران نگار ثبات دیجیتالی واقع در محل ایستگاه، ثبت و مورد استفاده واقع شدند. سپس با توجه به مرور منابع گسترده در سطح جهان، در نهایت 45 شاخص فرسایندگی باران شناسایی شد. با تهیه یک برنامه کامپیوتری با استفاده از زبان برنامه نویسی VB، هر یک از رگبارها تجزیه و تحلیل شده و مقادیر هر یک از شاخص های فرسایندگی باران برای هر یک از رگبارها تعیین شد. مطالعه های تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از نرم افزار SPSS بین هر یک از شاخص های فرسایندگی باران و مقادیر تلفات خاک انجام شد. نتیجه نشان داد که در منطقه مورد مطالعه شاخص فرسایندگی I2 (مربع شدت متوسط رگبار) به عنوان بهترین شاخص فرسایندگی باران بالاترین مقدار همبستگی (ضریب همبستگی 0.89) را با سطح معنی داری 100 درصد با مقادیر تلفات خاک داشته است. در پایان با معرفی فرایند نحوه سنتز نقشه هم فرسای باران در محیط نرم افزار GIS ARC، چگونگی استفاده از آن در مدیریت فرسایش خاک تشریح شده است.